Savur (Küçük Mardin)

Savur, Mardin il merkezinin yaklaşık 45-47 km kuzeydoğusunda, Tur Abdin platosunun kuzey eteğinde, Savur Çayı'nın oyduğu yeşil vadiye bakan bir yamaç üzerine kademe kademe kurulmuş tarihi bir kasabadır.

Tarihçe

Yaklaşık 900 metre rakımdaki yerleşimin kökleri Hitit, Roma, Bizans, Sasani ve Selçuklu katmanlarına uzanır; kasabaya tepeden bakan Savur Kalesi Roma dönemine tarihlenir ve bugün yalnızca birkaç sur ile burç kalıntısı ayakta kalsa da tırmananlara vadiye ve çevre dağlara 360 derecelik bir manzara sunar.

Yörenin çok inançlı mirası, Müslüman ve Süryani cemaatlerin yüzyıllarca bir arada yaşadığı; ceviz, üzüm ve kiraz bahçeleriyle beslenen bir kültürel doku üretmiştir.

Mimari ve Görülecek Yerler

Sarı kalker taşından yontulmuş avlulu konakları, dar ve kıvrımlı sokakları, kemerli geçitleri ve çayın iki yakasına yayılan bağ-bahçeleriyle Mardin'in mimari dokusunu küçük ölçekte yeniden ürettiği için halk arasında ve gezi rehberlerinde 'Küçük Mardin' olarak anılır.

Kasabanın en gösterişli sivil mimari örneği, 1850'lerde inşa edilen, yaklaşık 22 odalı Hacı Abdullah Bey Konağı'dır; restore edilerek butik otel ve müze işlevi kazanan yapı, oymalı taş cephesi, avlusu ve eyvanlarıyla Mardin'in geç-Osmanlı konak geleneğinin damıtılmış bir örneğidir.

Ulu Camii, tarihi çeşmeler, Romaniye (Süryani) Kilisesi ile Savur Çayı üzerindeki taş kemerli Hisarkaya (Roma) Köprüsü ve 1755'te Hacı İbrahim Bey tarafından yaptırılan Başkavak Köprüsü, kasabanın çok katmanlı geçmişini görünür kılar.

Ziyaret ve Ulaşım

Turistik değeri, Mardin merkezinin kalabalığından uzak, otantik ve dingin bir alternatif sunmasında yatar. Acentalar Savur'u genellikle iki-üç günlük genişletilmiş Mardin-Midyat rotalarına ek durak olarak koyar; kasaba, yakınındaki terk edilmiş taş konakları, bağları ve eski Süryani kilisesiyle ünlü Dereiçi (Killit) köyüyle birlikte gezilir.

Ortalama ziyaret süresi kasaba yürüyüşü için 1,5-2 saat, Dereiçi eklendiğinde yarım gündür. En uygun dönem, ılıman ve yeşil ilkbahar (nisan-mayıs) ile ceviz-üzüm hasadının yaşandığı berrak sonbahardır (eylül-ekim); yaz sıcak ve kurak, kış zaman zaman karlıdır.

Fotoğraf için en güçlü noktalar, çayın üzerinde katman katman yükselen taş evlerin vadi panoraması, kale tepesinden altın saat ışığı ve konak avlularıdır. Ulaşım özel araç veya tur otobüsüyle Mardin'den 45-50 dakikadır; otobüsler kasaba girişinde iner, dar ve eğimli sokaklar yürüyerek gezilir, bu nedenle engelli erişimi merdivenli ve dik dokusu sebebiyle sınırlıdır.