Ziraat Botanik Çay Bahçesi

Ziraat Botanik Çay Bahçesi, Rize şehir merkezinin yaklaşık iki kilometre güneybatısında, eskiden Garal Dağı olarak anılan tepenin üzerinde yükselen ve Türkiye'nin çay serüveninin başladığı simgesel bir mekândır.

Tarihçe

Bahçenin kökeni 1924 yılına, Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanır; ziraatçı Zihni Derin, Batum'dan getirdiği bahçıvan Emil Vlakov ile birlikte on beş dekarlık arazi üzerinde bir çay ve turunçgil fidanlığı kurmuştur. İlk dikilen çay fideleri, mandalina, limon, portakal, greyfurt, ağaç kavunu ve bambu, Rize ikliminin çay tarımına elverişli olduğunu kanıtlamış; böylece bugün ülke ekonomisinin önemli bir kalemi olan çay üretiminin temeli tam da bu yamaçta atılmıştır. Bu yönüyle bahçe yalnızca bir dinlenme durağı değil, aynı zamanda açık hava müzesi niteliğinde bir tarım-tarihi mekânıdır.

Manzara ve Tesisler

Tepenin sunduğu panoramik manzara, burayı turların vazgeçilmez durağı hâline getirir: seyir terasından Karadeniz'in enginliği, Rize Kalesi, şehir silueti ve yamaçları kaplayan zümrüt yeşili çay bahçeleri tek karede görülebilir. 2022 yılında kapsamlı biçimde yenilenen tesise Rize'ye özgü kara taş kullanılarak istinat duvarları örülmüş, Zihni Derin'in büstü dikilmiş, eski Rize çeşmeleri canlandırılmış, yeşillendirme yapılıp daha çok çay ve botanik bitki eklenmiştir. Bahçede çay işleme sürecinin izlenebildiği küçük bir çay fabrikası, çocuk parkı, geleneksel nayla, çay satış dükkânı ve Çayla adlı restoran bulunur; hemen yanında Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü yer alır.

Ziyaret, Erişim ve Öneriler

Acentalar burayı; merkeze yakınlığı, girişin ücretsiz ve tesisin her gün 08:00-22:00 arası açık olması, tur otobüslerinin yanaşabildiği geniş otoparkı ve kısa sürede güçlü bir Karadeniz izlenimi vermesi nedeniyle sıkça tercih eder. Ortalama ziyaret süresi 45 ile 90 dakika arasındadır; rehberli programlarda genellikle Rize Kalesi ve Çay Müzesi ile aynı yarım günlük merkez turuna eklenir ve çoğu zaman turun ilk ya da son fotoğraf molası olur. Fotoğraf için en güçlü kareler seyir terası korkuluğundan ve çay tarhları arasındaki patikalardan, özellikle sabah ışığında alınır. En uygun ziyaret dönemi, çayın parlak yeşile büründüğü Mayıs ile Eylül arasıdır; yoğun sezon ise Temmuz-Ağustos aylarıdır. Zeminin bir bölümü eğimli olsa da yenilenen teraslar ve rampalar sayesinde erişim büyük ölçüde kolaydır ve tekerlekli sandalyeyle seyir alanının bir bölümüne ulaşmak mümkündür.