Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane)

Süleymaniye Mahallesi, bugünkü Gümüşhane şehir merkezinin yaklaşık 4 kilometre güneybatısında, 1.350 metre rakımda kurulu "Eski Gümüşhane" yerleşimidir ve kentin gerçek kökenini oluşturur.

Tarihçe ve İsim Kökeni

Şehre adını veren zenginlik bu yamaçların altındaki gümüş damarlarıdır; "Gümüşhane" adı zaten "gümüş evi" anlamına gelir. Roma ve Bizans'tan beri işletilen madenler, 1461'de bölgenin Osmanlı'ya katılmasının ardından altın çağını yaşamıştır. Kanuni Sultan Süleyman'ın (1520-1566) İran ve Bağdat seferleri sırasında, en zengin gümüş yataklarına daha yakın bir noktada Süleymaniye (Sultan Süleyman Han) Camii ile yaklaşık elli hanelik bir yerleşimin kurulmasını emretmesiyle mahalle bugünkü kimliğine kavuşmuş, adını da bu camiden almıştır. Evliya Çelebi'nin 17. yüzyılda çevrede yetmişe yakın gümüş ocağı saydığı, üretimi darphane defterlerine yansıyan kent, bir dönem on binlerce nüfusa ulaşan çok-kültürlü bir merkeze dönüşerek imparatorluk hazinesini beslemiştir.

Mimari ve Kültürel Miras

Bugün mahallede otuz beşi aşkın tescilli kültür varlığı ayakta kalmıştır: moloz ve kesme taş ile ahşabın birlikte kullanıldığı, tek şerefeli minaresiyle Süleymaniye Camii (1899'da onarılmış, 2004'te restore edilmiştir); yamaçlara yaslanan terk edilmiş Rum kiliseleri ve Meryem Ana Kilisesi; taş hamam, çeşmeler, köprüler, dükkân kalıntıları ve iki-üç katlı taş konaklar. Türk, Rum ve Ermeni topluluklarının uzun süre bir arada yaşadığı bu dokusuyla mahalle 2002'de kentsel ve doğal sit alanı ilan edilmiş; son yıllarda sokak sağlıklaştırma ve konak restorasyonlarıyla (kimileri butik otele dönüştürülerek) turizme kazandırılmıştır.

Ziyaret, Erişim ve Öneriler

Acentaların Süleymaniye'yi tercih etme nedeni, Trabzon çıkışlı Doğu Karadeniz turlarının Zigana-Torul-Karaca hattına kültürel bir derinlik katmasıdır; hem merkeze yakın hem de fotojeniktir. Ortalama ziyaret 1,5-2 saat sürer ve rehberli programlarda genellikle merkezdeki pestil-köme alışverişiyle birleştirilir. Çevrede Canca Kalesi, Krom Vadisi ve İmera Manastırı yer alır. En iyi fotoğraf noktaları cami avlusu, taş konak cepheleri ve yamaçtaki kilise kalıntılarıdır. Ulaşım şehir merkezinden kısa bir araç yoluyla sağlanır; meydan otoparkı otobüs erişimine uygundur, ancak dar ve eğimli taş sokaklar engelli erişimini kısıtlar. En uygun dönem yeşilin ve ılıman havanın hâkim olduğu Mayıs-Ekim'dir; kar altında atmosferik olsa da yollar zorlaşır. Yoğun sezon yaz aylarıdır.