Kalepark (Leonkastron / Güzelhisar Kalesi Seyir Terası)

Kalepark, Trabzon'un tarihî kent çekirdeğinde, Ortahisar surlarının kuzeydoğu ucunda, denize ve eski limana bakan sarp bir kayalık üzerine kurulu ortaçağ kalesinin bugünkü adıdır. Kökeni, 14. yüzyılda Cenevizli tüccarların Trabzon Rum (Komnenos) İmparatorluğu'yla yaptıkları anlaşmalarla burada kurup tahkim ettikleri Leonkastron, yani 'Aslan Kalesi' surlarına dayanır; Osmanlı döneminde yapı 'Güzelhisar', yani 'güzel kale' adıyla anılmıştır.

Tarihçe ve Önem

Kale, şehrin yazlık ve kışlık iki doğal limanını birden gözetleyen stratejik bir burun üzerinde yükselir; birkaç yüz metre batısında rakip bir Venedik kulesi ve iki tahkimat arasında gelişen bir Avrupa ticaret mahallesi bulunuyordu; bu yönüyle Kalepark, Trabzon'un ortaçağdaki uluslararası liman-ticaret kimliğinin somut tanığıdır.

Dönüşüm ve Bugünkü Hali

1740'larda Osmanlı valisi için burada görkemli bir konak-saray inşa edilmiş, ancak yapı 1790'daki büyük yangında büyük ölçüde yok olmuş; Birinci Dünya Savaşı sırasında sahile yakınlığı nedeniyle Rus donanmasının bombardımanına uğramıştır. Bugün ayakta kalan sur ve burç kalıntıları, çevresine düzenlenen çay bahçeleri, gezinti terasları ve deniz manzaralı kafelerle halka açık bir rekreasyon-seyir alanına dönüşmüştür; Trabzon Belediyesi'nin sürdürdüğü Kalepark rekreasyon projesiyle deniz feneri biçimli anıt kule ve deniz müzesi gibi eklerle kademeli olarak yeniden düzenlenmektedir.

Ziyaret, Erişim ve Öneriler

Ziyaretçiler için asıl çekim gücü, taş surların üzerinden Karadeniz'e, liman ve sahil şeridine açılan geniş panorama ile tarih-manzara birlikteliğidir. Acentaların merkez turuna Kalepark'ı eklemesinin nedeni de budur: Ayasofya, Atatürk Köşkü ve Boztepe gibi ana duraklardan sonra, Ortahisar çarşı-sur yürüyüşünü taçlandıran kısa ama etkili bir çay ve fotoğraf molası sunar; giriş genellikle ücretsiz olduğu için program esnekliği yüksektir. Ortalama ziyaret süresi 30-45 dakikadır. Çevresinde Ortahisar surları, Çarşı Camii, Bedesten-Taş Han çarşısı, Faroz balıkçı limanı ve Boztepe seyir tepesi yürüme ya da kısa araç mesafesindedir. En iyi fotoğraf, sur duvarı ön planda deniz ve liman arka planda, özellikle geç öğleden sonra ve gün batımı ışığında alınır. Ulaşım kolaydır: merkez Meydan'dan yürüme mesafesindedir, dolmuş ve taksiyle de erişilir; dar tarihî sokaklar nedeniyle büyük tur otobüsleri genellikle Meydan/Ortahisar çevresindeki otoparklara bırakılıp gruplar yürüyerek çıkar. Eğimli ve yer yer taş döşeli zemin, tekerlekli sandalye ve hareket kısıtlı ziyaretçiler için kısmen zorlayıcıdır; terası refakatçiyle gezmek önerilir. En uygun dönem, havanın ılıman olduğu ilkbahar ve sonbahardır; yaz ayları ve bayram-tatil dönemleri yerli-yabancı turist yoğunluğunun zirvesidir. Önerilen rota, merkez kültür turunun sonunda Ortahisar surları ve çarşıdan Kalepark'a yürüyüp deniz manzarası eşliğinde çay molası vermek biçimindedir.