Hamsiköy (Sütlaç Durağı)

Hamsiköy, Trabzon'un Maçka ilçesine bağlı, Zigana Dağı'nın kuzey eteğinde yaklaşık 1200 metre yükseklikte kurulmuş yemyeşil bir dağ köyüdür.

Tarihçe ve Önem

Kökleri çok eskiye uzanır; Bizans kaynaklarında Palaiomatzouka yani Yukarı Maçka olarak geçer, eski adı Ciharlı iken 1959 yılında resmen Hamsiköy adını almıştır. Yüzyıllar boyunca İpek Yolu'nun kuzey güzergâhı üzerinde önemli bir menzil ve konaklama noktası olmuştur: Trabzon Limanı'ndan İran ve Kafkaslar'a yük taşıyan deve kervanları, sarp Zigana Geçidi'ni aşmadan önce son kez burada dinlenir, ters yönden gelenler de zorlu geçidi geçtikten sonra köyde soluklanırdı. İşte bu asırlık konaklama geleneği, köyün adını Türkiye çapında ünlenen fırın sütlacıyla özdeşleştirmiştir.

Doğa ve Gastronomi

Serin ve nemli iklimi, sis altındaki ladin ormanları, hızla akan deresi, alabalık tesisleri ve ahşap Karadeniz evleriyle Hamsiköy, yaz aylarında bunaltıcı sıcaktan kaçanlar için doğal bir sığınaktır. Köy ismi rivayete göre çevredeki beş yerleşimi bir araya getiren yapısına dayandırılır ve bu dağınık mahalleler ormanla iç içe geçmiş yürüyüş rotaları sunar. Köyün turistik değeri büyük ölçüde gastronomiye dayanır: tereyağı, süt ve pirinçle pişirilip üstü fırında kızartılan meşhur Hamsiköy sütlacı, günübirlik turların vazgeçilmez tatlı ve çay molasıdır.

Ziyaret ve Erişim

Acentelerin köyü tercih etmesinin başlıca nedeni konumudur; Sümela Manastırı ve Altındere Vadisi dönüşünde tam yol üzerinde olması, programa hiç sapmadan sıcak bir mola eklemeyi mümkün kılar. Ortalama ziyaret süresi 45-60 dakikadır ve rehberli turlarda genellikle Sümela çıkışının ardından öğleden sonra molası olarak konumlanır. Trabzon merkeze yaklaşık 50 kilometre, Maçka'ya 19 kilometre uzaklıktadır ve eski Zigana yolu üzerinden kolayca ulaşılır; 2023 yılında açılan yeni Zigana Tüneli ana trafiği yer altına alsa da köy eski güzergâhtan dört mevsim erişilebilir kalmıştır. Yol kenarındaki fırın-lokantaların önünde tur otobüsleri için geniş otoparklar bulunur; zemin kotu düz olduğundan tekerlekli sandalye erişimi orta düzeyde kolaydır. En uygun ziyaret dönemi Mayıs-Ekim arası yeşil sezondur; kışın kar manzarası ayrı bir güzellik sunsa da yol koşulları değişebilir. Yoğun sezon Temmuz-Ağustos ile bayram tatilleridir.

Rota Önerisi

Önerilen rota: Trabzon merkez turu, ardından Sümela ve Altındere Vadisi, dönüşte Hamsiköy sütlaç molası; çevrede Zigana Geçidi seyir noktası, Maçka merkez ve Vazelon Manastırı da görülebilir.